1) O PAPEL DAS MITOLOXÍAS NAS ORIXES DA LITERATURA
"O pobo que careza de mitos, xa está morto" escribiu o filólogo e historiador francés Georges Dumézil. En efecto, os mitos son parte esencial da memoria colectiva e están na orixe mesma da literatura.
"O pobo que careza de mitos, xa está morto" escribiu o filólogo e historiador francés Georges Dumézil. En efecto, os mitos son parte esencial da memoria colectiva e están na orixe mesma da literatura.
Os mitos son narracións fantásticas protagonizadas por deuses ou por heroes, ambientadas en un tempo primixenio . Vinculados ó culto relixioso, tratan de explicar os enigmas da vida : a orixe do cosmos, a aparición do ser humano, a causa de fenómenos naturais (como ó amencer, a chuvia...)....Os elementos irracionais presentes nos mitos foron arrinconados pola filosofía e o uso da razón, no seu afán de fixar e comprender as leis que rixen os fenómenos da natureza.
As dúas mitoloxías que máis influíron na occidental son a hebrea e a mitoloxía clásica grecolatina.
As dúas mitoloxías que máis influíron na occidental son a hebrea e a mitoloxía clásica grecolatina.
.- 1.1) A MITOLOXÍA CLÁSICA GRECOLATINA:
Na cultura occidental unha das primeiras fontes de inspiración artística e literaria foi a mitoloxía clásica, cuias bases se establecen en obras como la Ilíada e a Odisea , de Homero, ou a Teogonía e os traballos e os días, de Hesíodo (VIII a.C.), suministra argumentos e personaxes á épica e o teatro. Os romanos asimilaron os mitos gregos , aunque deron nomes distintos a algúns deuses e heroes.
Na tradición grecorromana dase forma ó corpus da mitoloxía clásica , e se configura un repertorio de tópicos literarios (motivos consagrados e recurrentes ha historia da literatura como Carpe diem, Beatus ille, Aurea mediocritas, Tempus fugit, Memento morimur, Quotidie morimur, Homo viator, Locus amoenus, Vita somnium, Ignis amoris, Militia amoris, Poder igualatorio de la muerte, Quomodo fabula, sic vita...) que nutrirá a literatura occidental posterior.
Por outra parte, os mitos grecolatinos poden organizarse en distintos ciclos:
1) Os deuses olímpicos
O titán Crono, que é fillo de Urano (o Ceo) e de Gea ( a Terra) e a súa irmán Rea mantiveron varios fillos: os deuses olímpicos, que se rebelarán contra o seu pai. Tras derrotalo, repartiranse o mundo: a Zeus lle corresponde o ceo e será recoñecido xefe dos deuses; a Poseidón ou Posidón , o mar; a Hades, o inframundo; Deméter será a deusa da terra cultivada; e Hera, a esposa de Zeus e nai de Hefesto e Ares.
Doutras relacións de Zeus nacen Apolo, Atenea, Hermes, Dioniso, Artemisa...O panteón dos principais deuses gregos o completa Afrodita, enxendrada directamente dos xenitais de Urano arroxados ó mar por Crono
.
O titán Crono, que é fillo de Urano (o Ceo) e de Gea ( a Terra) e a súa irmán Rea mantiveron varios fillos: os deuses olímpicos, que se rebelarán contra o seu pai. Tras derrotalo, repartiranse o mundo: a Zeus lle corresponde o ceo e será recoñecido xefe dos deuses; a Poseidón ou Posidón , o mar; a Hades, o inframundo; Deméter será a deusa da terra cultivada; e Hera, a esposa de Zeus e nai de Hefesto e Ares.
Doutras relacións de Zeus nacen Apolo, Atenea, Hermes, Dioniso, Artemisa...O panteón dos principais deuses gregos o completa Afrodita, enxendrada directamente dos xenitais de Urano arroxados ó mar por Crono
.
2) O ciclo troiano
- Tras o rapto de Helena (reina de Esparta e esposa de Menelao) por Paris (irmán de Héctor e fillo de Príamo, rey de Troia), os caudillos aqueos (Ulises, Aquiles, Ayax...) forman unha coalición encabezada por Agamenón, irmán de Menelao, para conquistar Troia. Despois de moitísimos anos, a cidade é destruída.
- Tras múltiples aventuras, Ulises regresa ó seu reino de Ítaca, onde se reencontra coa súa muller Penélope e co seu fillo Telémaco ( ver Odisea , do poeta grego Homero).
- O heroe Aquiles na batalla enfróntase o troiano Héctor e o mata.O rei de Troia , Príamo (pai de Héctor) pide que lle devolva o cadáver do seu fillo e e ambos bandos establecen unha prórroga de once días nos combates. Neses días sen guerra, os troianos aproveitan para facer as honras fúnebres ó seu heroe . (ver Ilíada, do poeta grego Homero).
- O troiano Eneas parte ó exilio, onde fundará a estirpe romana. As súas aventuras son relatadas polo poeta romano Virgilio na obra más importante da épica latina: a Eneida.
3) O ciclo tebano
Ó nacer Edipo, fillo de Layo e Yocasta ( reies de Tebas), un oráculo predice que asesinará ó seu pai e se casará coa súa nai. Para evitalo, Layo o manda matar. O seu verdugo , sen embargo, o abandona no monte, onde é atopado e entregado a Pólibo (rei de Corinto). Anos despois, Edipo, que ignora a súas orixes, dá morte a Layo e, tras liberar Tebas da Esfinxe, se casa con Yocasta e é nombrado rei. Ó descubrir quen é , arranca os ollos e marcha ó desterro.
Os seus fillos, Eteocles e Polinices, enzárzanse nunha guerra polo trono de Tebas na que morren ambos. Creonte, o novo rei, prohibe sepultar o cadáver de Polinices. Antígona (filla tamén de Edipo) desobedece a prohibición e é condenada a morte.
Por outra banda, e deixando os ciclos, hai que salientar que son numerosos os episodios da mitoloxia grecolatina que conclúen con METAMORFOSE ou catasterismos (transformación dun personaxe en astro ou constelación). É o caso de mitos como Eco e Narciso, Píramo ou Tisbe, Faetón, Orfeo e Eurídice, etc. Todas estas narracións aparecen recollidas nunha obra de influencia na literatura occidental posterior: A metamorfose, do poeta latino Ovidio (45 a.C-17 d.C).
.- 1.2) A LITERATURA HEBREA:
.- 1.2) A LITERATURA HEBREA:
Outra importante fonte de inspiración artística é literaria na cultura occidental foi a mitoloxía hebrea.
A principal manifestación da literatura hebrea son os 24 libros do Tanaj, que xunto con outros sete conforman o Antigo Testamento (h. IX-II a.C) na tradición cristiana. O cinco primeiros (Xénesis, Éxodo, Levítico, Números e Deuteronomio) forman a Tora ("Lei") na tradición xudía e Pentateuco na cristiana.
A Tora ou Pentateuco relata a historia do pobo de Israel dende a orixe do universo ata a morte de Moisés. Este material narrativo combina mito, lenda e recreación libre de feitos históricos: a Creación, O xardín do Edén, Adán e Eva, Caín e Abel, Noé e o Diluvio Universal, A torre de Babel, etc.
http://digilander.libero.it/vvegaz/comenius/menu4/p2.htm
2) O PAPEL DA RELIXIÓN NAS ORIXES DA LITERATURA
O papel da relixión nas orixes da Literatura é o de dar a coñecer de modo impreso a, historia, crenzas e concepcións morais ó pobo elexido. Así,por exemplo, a Biblia , o conxunto de libros sagrados do pobo hebreo, transmite eses saberes e crenzas ó pobo xudeu. Tamén inclúe os libros escritos despois da chegada de Cristo Este conxunto de libros pertencen, polo tanto, a etapas distintas:
- Os libros da primeira etapa constitúen o Antigo Testamento e tratan temas relacionados cun tempo anterior á chegada de Xesucristo.
-Os libros da segunta etapa constitúen o Novo Testamento e os feitos que se relatan teñen lugar despois da chegada de Xesucristo.
Por outra parte,a Biblia exerce unha influencia decisiva na literatura e cultura occidental, que, con maior ou menor incidencia segundo a época, non deixou nunca de estar presente en temas, xéneros, recursos …
Dentro da literatura medieval destaca a Divina comedia de Dante. O seu argumento é o percorrido que o poeta fai polo Inferno e o Purgatorio , guiado polo poeta latino Virxilio, e polo Paraíso, en compañía da uúa amada Beatriz.En la obra aparecen personajes bíblicos como Judas, consumido por los tormentos en el Infierno. Na obra aparecen personaxes bíblicos como Xudas, consumido polos tormentos no Inferno.
No Renacemento o poeta místico San Juan de la Cruz presenta influencias do Cantar de los Cantares (Cantar dos Cantares)en poemas como "Noche oscura", cando describe a unión da alma con Deus de maneira alegórica.
No século XVII Milton escribe El paraíso perdido (O paraíso perdido) sobre o tema bíblico da caída de Adán e Eva. No Barroco, Calderón de la Barca se inspira na Biblia para os seus Autos Sacramentales (Autos Sacramentais).
No século XVIII o Padre Isla co seu Fray Gerundio de Campazas (Fray Xerundio de Campazas), satiriza ós malos predicadores da súa época. A obra está chea de referencias bíblicas.
No século XIX, Óscar Wlde, en Salomé, presenta a un Xoan Bautista como unha figura espantosa-
No século XX temos como exemplo a Rafael Alberti coa obra surrealista Sobre los Ángeles.(Sobre os Anxos) na que hai influencias do Apocalipse de San Xoan.
A principal manifestación da literatura hebrea son os 24 libros do Tanaj, que xunto con outros sete conforman o Antigo Testamento (h. IX-II a.C) na tradición cristiana. O cinco primeiros (Xénesis, Éxodo, Levítico, Números e Deuteronomio) forman a Tora ("Lei") na tradición xudía e Pentateuco na cristiana.
A Tora ou Pentateuco relata a historia do pobo de Israel dende a orixe do universo ata a morte de Moisés. Este material narrativo combina mito, lenda e recreación libre de feitos históricos: a Creación, O xardín do Edén, Adán e Eva, Caín e Abel, Noé e o Diluvio Universal, A torre de Babel, etc.
http://digilander.libero.it/vvegaz/comenius/menu4/p2.htm
2) O PAPEL DA RELIXIÓN NAS ORIXES DA LITERATURA
O papel da relixión nas orixes da Literatura é o de dar a coñecer de modo impreso a, historia, crenzas e concepcións morais ó pobo elexido. Así,por exemplo, a Biblia , o conxunto de libros sagrados do pobo hebreo, transmite eses saberes e crenzas ó pobo xudeu. Tamén inclúe os libros escritos despois da chegada de Cristo Este conxunto de libros pertencen, polo tanto, a etapas distintas:
- Os libros da primeira etapa constitúen o Antigo Testamento e tratan temas relacionados cun tempo anterior á chegada de Xesucristo.
-Os libros da segunta etapa constitúen o Novo Testamento e os feitos que se relatan teñen lugar despois da chegada de Xesucristo.
Por outra parte,a Biblia exerce unha influencia decisiva na literatura e cultura occidental, que, con maior ou menor incidencia segundo a época, non deixou nunca de estar presente en temas, xéneros, recursos …
Dentro da literatura medieval destaca a Divina comedia de Dante. O seu argumento é o percorrido que o poeta fai polo Inferno e o Purgatorio , guiado polo poeta latino Virxilio, e polo Paraíso, en compañía da uúa amada Beatriz.En la obra aparecen personajes bíblicos como Judas, consumido por los tormentos en el Infierno. Na obra aparecen personaxes bíblicos como Xudas, consumido polos tormentos no Inferno.
No Renacemento o poeta místico San Juan de la Cruz presenta influencias do Cantar de los Cantares (Cantar dos Cantares)en poemas como "Noche oscura", cando describe a unión da alma con Deus de maneira alegórica.
No século XVII Milton escribe El paraíso perdido (O paraíso perdido) sobre o tema bíblico da caída de Adán e Eva. No Barroco, Calderón de la Barca se inspira na Biblia para os seus Autos Sacramentales (Autos Sacramentais).
No século XVIII o Padre Isla co seu Fray Gerundio de Campazas (Fray Xerundio de Campazas), satiriza ós malos predicadores da súa época. A obra está chea de referencias bíblicas.
No século XIX, Óscar Wlde, en Salomé, presenta a un Xoan Bautista como unha figura espantosa-
No século XX temos como exemplo a Rafael Alberti coa obra surrealista Sobre los Ángeles.(Sobre os Anxos) na que hai influencias do Apocalipse de San Xoan.
No hay comentarios:
Publicar un comentario